
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) โดย รศ.ดร.สาโรช รุจิรวรรธน์ ผู้อำนวยการ ผศ.ดร.ศุภกร รักใหม่ รองผู้อำนวยการ แคทลียา โรจน์วิริยะ หัวหน้าส่วนงานการถ่ายภาพรังสีเอกซ์ และ ดร.ธิฐิญา สีสัน นักวิจัยของสถาบันฯ ได้เข้าร่วมการประชุมคณะกรรมการบริหารของ SYNAPSE (Synchrotron for Neuro Science – Asia Pacific Strategic Enterprise) ระหว่างวันที่ 20-23 กันยายน 2568 ณ สถาบันซินโครตรอนแห่งเซี่ยงไฮ้ (Shanghai Synchrotron Radiation Facilities) นครเซี่ยงไฮ้ สาธารณรัฐประชาชนจีน
สำหรับ SYNAPSE เป็นความร่วมมือของสถาบันซินโครตรอนจาก 8 ประเทศในเอเชียแปซิฟิก คือ ประเทศไทย สาธารณรัฐประชาชนจีน ญี่ปุ่น ไต้หวัน สิงคโปร์ เกาหลี ออสเตรเลีย และจอร์แดน เพื่อร่วมกันสร้างแผนที่ระบบประสาทของสมองด้วยเทคนิค Synchrotron X-ray Micro Tomography โดยมีเป้าหมายในการสร้างแผนที่สมองมนุษย์ที่สมบูรณ์เป็นครั้งแรกของโลก
ผลจากความร่วมมือกับ SYNAPSE ทำให้ปัจจุบัน สถานีทดลอง BL1.2W ของสถาบันฯ ได้ถูกปรับปรุงให้มีกำลังการแยกแยะในระดับต่ำกว่า 0.5 ไมครอน และสามารถถ่ายภาพรังสีเอกซ์สามมิติของสมองสัตว์ เพื่อศึกษาระบบเส้นเลือดและระบบประสาท และในการประชุมคณะกรรมการบริหารของ SYNAPSE ที่นครเซี่ยงไฮ้นี้ ได้มีการรายงานถึงความร่วมมือในการพัฒนาเทคโนโลยี AI ในการจัดการข้อมูลภาพเอกซเรย์สามมิติของสมองสัตว์ไพรเมต ซึ่งนักวิจัยของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ได้เข้าร่วมการพัฒนานี้ด้วย
โอกาสนี้ SYNAPSE ได้เข้าร่วมสมาคมความร่วมมือนานาชาติเพื่อการสร้างแผนที่สมองไพรเมต (International Consortium for Primate Brain Mapping: ICPBM) ซึ่งมีสถาบันประสาทวิทยา (Institute of Neuroscience) ของ Chinese Academy of Science (CAS) เป็นผู้เสนอจัดตั้ง และสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ได้เป็นตัวแทนของ SYNAPSE เข้าร่วมพิธีการจัดตั้ง ICPBM ในครั้งนี้ ซึ่งมีองค์การวิจัยทางระบบประสาทมากกว่า 10 ประเทศเข้าร่วม โดยมีจุดมุ่งหมายในการแลกเปลี่ยนข้อมูล และความรู้ เพื่อการสร้างแผนที่ระบบประสาทในสมองของไพรเมต เพื่อนำไปสู่การสร้างแผนที่ระบบประสาทของสมองมนุษย์ต่อไป
นอกจากนี้คณะจากสถาบันฯ ได้เยี่ยมชมเครื่อง Hard X-ray Free Electron Laser ที่กำลังก่อสร้างที่นครเซี่ยงไฮ้ ซึ่งจะกลายเป็นหนึ่งแหล่งผลิตแสงซินโครตรอนแบบ Free Electron Laser ที่ทรงพลังที่สุดในโลกด้วย