โครงการพัฒนาสารนาโนสเตตินจากเห็ดตระกูลนางรม

ดร.บัวบาล กัวประเสริฐ

โครงการนี้เป็นการสร้างนวัตกรรมการนำส่งสารสำคัญจากเห็ดชนิดใหม่โดยเห็ดนางนวล (Pleurotus djamor) ที่อุดมด้วยสารเบต้ากลูแคน สารต้านอนุมูลอิสระและสารสเตติน นำมาสกัดด้วยเอทานอลจากนั้นนำสารสกัดที่มีสมบัติไร้ขั้วไปกักเก็บไว้ในระหว่างชั้นไขมันคู่ของไลโปโซมที่สร้างจากสารฟอสฟาติดิลโคลีน (Hydrogenated soy phosphatidylcholine, HSPC) ด้วยวิธีไฮเดรชั่นแบบฟิล์มบางโดยการกวนสารและใช้คลื่นเสียงความถี่สูงเพื่อทำให้โครงสร้างของไลโปโซมเกิดการสั่นสะเทือนและจัดเรียงตัวเป็นทรงกลมใหม่ที่มีความเสถียร แล้วลดขนาดอนุภาคด้วยการกรองผ่านแผ่นกรองเกิดเป็นสารประกอบเชิงซ้อนไลโปโซม HSPC-สารสกัดเห็ดนางนวล (NNL-HSPC) ที่มีสารโลวาสเตตินและซิมวาสเตตินเป็นองค์ประกอบในระดับนาโนกรัมต่อมิลลิลิตร มีเส้นผ่านศูนย์กลาง 120 – 200 นาโนเมตร กระจายตัวในตัวกลางที่เป็นน้ำได้ดี มีความเสถียรทนทานต่อความเป็นกรด สามารถต้านการสังเคราะห์คอเลสเตอรอลของเอนไซม์ 3-ไฮดรอกซี-3-เมทิลกลูตาริล-โคเอนไซม์ เอ รีดักเทส (3-hydroxy-3-methylglutaryl-CoA reductase, HMGR) ได้ แม้ว่าสารสกัดเห็ดนางนวลมีองค์ประกอบทางเคมีเป็นสารโลวาสเตตินและซิมวาสเตตินซึ่งเป็นสารชนิดเดียวกันกับยาที่แพทย์ใช้รักษาผู้ป่วยลดสารคอเลสเตอรอลก็ตามแต่มีความเข้มข้นเพียง 2 ไมโครกรัม/มิลลิลิตร เมื่อนำทั้งสารสกัดเห็ดนางนวลและ NNL-HSPC ไปประเมินความปลอดภัยในระดับเซลล์พบว่าที่ความเข้มข้นที่สูงกว่า 1,000 ไมโครกรัมกรัม/มิลลิลิตร ไม่มีความเป็นพิษต่อเซลล์แมคโครฟาจ Raw264.7 เซลล์ไต HEK293T และเซลล์ตับ HL7702 ทั้งนี้คณะผู้วิจัยได้ยื่นจดแจ้งอนุสิทธิบัตรการประดิษฐ์ต่อกรมทรัพย์สินทางปัญญาเรื่อง “สารยับยั้งการสร้างสารคอเลสเตอรอลจากเห็ดและกรรมวิธีในการผลิต” วันที่ยื่นคำขอ 5 ตุลาคม 2569 เลขที่คำขอ 2603004785