เซ็นเซอร์ (sensor) เป็นอุปกรณ์ตรวจวัดปริมาณการเปลี่ยนแปลงทางฟิสิกส์และมีการประมวลผลเพื่อส่งสัญญาณทางไฟฟ้าออกมา โดยมีความสัมพันธ์กันกับปริมาณหรือความเข้มข้นของสิ่งที่ต้องการตรวจวัด โดยมีหลักการทำงานและรูปแบบที่แตกต่างกันออกไปโดยขึ้นอยู่กับชนิดของเซ็นเซอร์ ในปัจจุบันเซ็นเซอร์ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญและถูกประยุกต์ใช้งานกันอย่างหลากหลาย ทั้งทางด้านการจัดการระบบในอุตสาหกรรม การทำฟาร์มอัจฉริยะ (Smart Farm) การบริหารจัดการน้ำ (Water Resources Management) การควบคุมคุณภาพของพืชในทางเกษตรกรรม (Mahbub, M. 2020) การควบคุมสภาวะและตรวจสอบคุณภาพอาหาร (Li, Y., et al. 2019) การบริหารจัดการและการพัฒนาอุปกรณ์ตรวจวัดทางการแพทย์ รวมถึงการควบคุมและตรวจหาสิ่งแปลกปลอมในสิ่งแวดล้อม (Ray, P. P., et al. 2020)
ลิโธกราฟฟี (Lithography) เป็นหนึ่งในเทคนิคที่สามารถนำมาใช้ในการสร้างลวดลายเซนเซอร์ ซึ่งทำได้โดยฉายรังสียูวี (UV) ผ่านหน้ากากกั้นรังสี (UV Mask) ลงบนฐานรอง (Substrate) ที่เคลือบด้วยสารไวแสง (Photoresist) แล้วทำการล้างสารไวแสงด้วยน้ำยาขึ้นรูป (Developer) จะได้โครงสร้างลวดลายของเซนเซอร์ (A) จากนั้นจึงทำการเติมโลหะหรือวัสดุที่ต้องการลงไป (B) และเมื่อทำการ lift-off (C) จะได้ชั้นของเซ็นเซอร์ที่ต้องการ
(A) สร้างลวดลายด้วยกระบวนการโฟโตลิโธกราฟี (B) เติมโลหะลงในแม่พิมพ์พอลิเมอร์
(c) โครงสร้างของเซ็นเซอร์ที่ผ่านกระบวนการ lift-off
Deep X-Ray Lithography หรือเรียกสั้น ๆ ว่า DXL เป็นหนึ่งในระบบลำเลียงแสงของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ที่นำประโยชน์จากแสงซินโครตรอนในย่านรังสีเอกซ์ (2keV – 10 keV) มาประยุกต์ใช้ในการขึ้นรูปโครงสร้างสามมิติบนพอลิเมอร์ไวแสง เนื่องจากรังสีเอกซ์มีความยาวคลื่นที่สั้นทำให้มีพลังงานสูง ทำให้สามารถสร้างโครงสร้างที่มีพื้นผิวด้านข้างที่เรียบ มีสัดส่วนสูง(high aspect ratio) และยังสามารถสร้างได้หลากหลายรูปแบบ จึงมักนิยมใช้ในการสร้างอุปกรณ์และชิ้นส่วนขนาดเล็ก (micro parts) ชนิดต่างๆเช่น การสร้างแม่พิมพ์จุลภาค การจำลองรอยแตกร้าว การสร้างตัวขับเร้า การสร้างเซ็นเซอร์ เป็นต้น
ในปัจจุบันระบบลำเลียงแสงที่ 6 Deep X-ray Lithography โดยห้องปฏิบัติการ Microsystem ซึ่งเป็นหนึ่งในห้องปฏิบัติของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ได้พัฒนาและประยุกต์ใช้เทคนิคการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า ซึ่งสามารถชุบได้ทั้งโลหะทั่วไปเช่น ทองคำ นิกเกิล และโลหะผสม (Suspension Electroplating) ซึ่งเกิดจากการรวมกันของโลหะตั้งแต่ 2 ชนิดขึ้นไป นำมาผสมกันตามอัตราส่วน เพื่อให้ได้คุณสมบัติทางกลหรือทางไฟฟ้าตามความต้องการ
QCM (Quartz crystal Microbalance) หรือเรียกอย่างเข้าใจง่ายว่า “ตาชั่งวัดมวลขนาดเล็ก” ในย่านไมโครกรัมถึงนาโนกรัม ซึ่งใช้ประโยชน์จากแร่ควอตซ์ (Quartz crystal) ที่ตัดให้ได้ความหนาที่เหมาะสม แร่ควอตซ์มีคุณสมบัติเป็น piezoelectric ที่จะเกิดการสั่นเมื่อได้รับความถี่ตรงกับความถี่ธรรมชาติ (resonance frequency) ซึ่งถ้ามีโมเลกุลหรือมวลขนาดเล็กเปลี่ยนแปลงบนผิวของควอตซ์ ความถี่ในการสั่นก็จะเปลี่ยนแปลงตามไปด้วย ด้วยความสัมพันธ์นี้จึงใช้ค่าความถี่ที่เปลี่ยนแปลง คำนวณโมเลกุลหรือมวลที่เปลี่ยนแปลงบนผิวควอตซ์ได้เช่นกัน ตามสมการ Kanazawa-Gordon
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ส่งมอบเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์พระราชทาน เนื่องในโอกาสอันเป็นมหามงคลสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชนมายุ 60 พรรษา จำนวน 41 เครื่องแก่สำนักหอสมุดเบญญาลัย มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทยในพระบรมราชูปถัมภ์ จังหวัดนครราชสีมา เมื่อวันที่ 10 กรกฎาคม 2563 โดยมี ดร.รุ่งเรือง พัฒนากุล และนายวัชรพล ภุมรา คณะผู้ประดิษฐ์เครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์เป็นตัวแทนส่งมอบ และได้รับเกียรติจากคุณนารี คงพินิจ หัวหน้าฝ่ายผลิตและบริการสื่อเทคโนโลยีสารสนเทศ สำนักหอสมุดเบญญาลัย เป็นตัวแทนผู้รับมอบ เพื่อส่งมอบเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์ไปยังโรงเรียนการศึกษาต่างๆ เพื่อให้นักเรียนผู้พิการทางสายตาสามารถอ่านและพิมพ์อักษรเบรลล์ผ่านการเชื่อมต่อกับคอมพิวเตอร์และโทรศัพท์ smart phone ได้
โดยเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์ดังกล่าวเป็นชุดแสดงผลอักษรเบรลล์แบบ 20 เซลล์ สามารถแสดงผลได้ทั้งภาษาไทย อังกฤษ ตัวเลขและอักขระพิเศษ รวมไปถึงเป็นคีย์บอร์ดอักษรเบรลล์เพื่อให้ผู้พิการทางสายตาสามารถบันทึกข้อมูลลงในเครื่องได้
Read more: ซินโครตรอน เดินหน้ามอบเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์อย่างต่อเนื่อง ขยายโอกาสแก่ผู้พิการทางสายตา
เซ็นเซอร์ (sensor) เป็นอุปกรณ์ตรวจวัดปริมาณการเปลี่ยนแปลงทางฟิสิกส์และมีการประมวลผลเพื่อส่งสัญญาณทางไฟฟ้าออกมา โดยมีความสัมพันธ์กันกับปริมาณหรือความเข้มข้นของสิ่งที่ต้องการตรวจวัด โดยมีหลักก...
Deep X-Ray Lithography หรือเรียกสั้น ๆ ว่า DXL เป็นหนึ่งในระบบลำเลียงแสงของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ที่นำประโยชน์จากแสงซินโครตรอนในย่านรังสีเอกซ์ (2keV – 10 keV) มาประยุกต์ใ...
QCM (Quartz crystal Microbalance) หรือเรียกอย่างเข้าใจง่ายว่า “ตาชั่งวัดมวลขนาดเล็ก” ในย่านไมโครกรัมถึงนาโนกรัม ซึ่งใช้ประโยชน์จากแร่ควอตซ์ (Quartz crystal) ที่ตัดให้ได้ความหนาที่เหมาะส...
ในปัจจุบันระบบลำเลียงแสงที่ 6 Deep X-ray Lithography โดยห้องปฏิบัติการ Microsystem ซึ่งเป็นหนึ่งในห้องปฏิบัติของสถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ได้พัฒนาและประยุกต์ใช้เทคนิคการชุบโลหะด้วยไ...
สถาบันวิจัยแสงซินโครตรอน (องค์การมหาชน) ส่งมอบเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์พระราชทาน เนื่องในโอกาสอันเป็นมหามงคลสมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ทรงเจริญพระชน...
ห้องปฎิบัติการบนชิป (Lab-on-a-chip) คือห้องปฏิบัติการขนาดเล็กที่อยู่บนแผ่นเวเฟอร์ซึ่งอยู่ในสภาวะที่ถูกควบคุม และเป็นที่สำหรับการวิจัย การทดลอง และการวัดทางวิทยาศาสตร์หรือทางเทคนิค เป็นห้องปฏิบ...
เป็นห้องปฏิบัติการสำหรับการเตรียมตัวอย่างและชิ้นงานเพื่อการผลิตโครงสร้างและชิ้นส่วนจุลภาค รวมไปถึงการผลิตและเคลือบชั้นโลหะด้วยเทคนิคการชุบโลหะด้วยไฟฟ้า ห้องปฏิบัติการมีความพร้อมในการรองรับงานเพ...
ฟิล์มบางเป็นหนึ่งในคุณลักษณะของวัสดุที่ถูกนำมาใช้ประโยชน์ได้อย่างหลากหลาย ทั้งทางด้านอิเล็กทรอนิกส์สำหรับการผลิตวงจรไฟฟ้า การป้องกันแสงแดดโดยการเคลือบชั้นโลหะเพื่อลดความเข้มของแสงอาทิตย์บนกระจก หรือ...
การก้าวย่างเข้าสู้ศตวรรษที่ 21 ของมนุษยชาติ ได้ก่อกำเนิดหลักการ ทฤษฎี และองค์ความรู้มากมายซึ่งได้นำมาสู่การพัฒนาเทคโนโลยีให้กับมนุษยชาติ หนึ่งในเทคโนโลยีที่ได้เข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของชีวิตของม...
- ระบบเพาะเลี้ยงด้วงสาคูอัตโนมัติ
- เครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์ “สหายลิขิต” ดวงตาแก่ผู้พิการในยุคดิจิทัล
- ระบบลำเลียงแสงที่ 6 Deep X-ray Lithography (DXL) พร้อมให้บริการ Electron Beam Evaporation
- การประยุกต์ใช้เข็มขนาดจิ๋ว (Microneedle patches) เพื่อสนับสนุนงานวิจัยการให้วัคซีนและการรักษา COVID-19
- ส่งมอบเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์ ส่งมอบเครื่องแสดงผลอักษรเบรลล์ “สหายลิขิต” แก่มูลนิธิธรรมิกชนเพื่อคนตาบอดในประเทศไทย ในพระบรมราชูปถัมภ์
